Buddyzm Budda - Przebudzony, jest postacią historyczną. Przyjmuje się, że żył ok. 563-483 r p.n.e. Urodzony jako Książe Siddhartha Gautama, w wieku 29 lat wyruszył na poszukiwanie oświecenia i uwolnienia od cierpień doczesnego świata. Stan nirwany osiągnął w wieku 35 lat w Bodhagaji w dzisiejszym Biharze. Uczył, że życie opiera się na czterech szlachetnych prawdach: cierpieniu spowodowanym przez pragnienie rzeczy doczesnych. Od cierpienia można się uwolnić wyrzekając się pragnień, a sposobem wyrzeczenia się pragnień jest kroczenie szlachetną ośmiostopniową ścieżką. Tworzą ją, właściwe zrozumienie, właściwa intencja, właściwa mowa, właściwe postępowanie, właściwe życie, właściwe dążenie, właściwa świadomość i właściwe skupienie. Stosując skutecznie te zasady, można osiągnąć nirwanę. Źródło:Przewodnik turystyczny Pascal "Indie północne, Nepal" Buddyzm Tybetański Pierwszą religią, a właściwie tradycją Tybetu był bon zwany również buddyzmem bon. Charakterystyczną dla niej cecha jest kultywowanie pierwotnych praktyk szamańskich. Bon odwołuje się do wiedzy głoszonej przez Buddę Tonpę Szenraba Miłocze w Olmo Lungring 18 000 lat temu, podczas gdy klasyczny buddyzm tybetański jest spuścizną indyjskiego księcia Gautamy - Buddy Siakjamuniego żyjącego w V wieku przed naszą erą. W VII wieku naszej ery, w okresie panowania Króla Tybetu - Songtsena Gampo buddyzm stał się religią Tybetu. Buddyzm tybetański powstał niejako z połączenia elementów klasycznego buddyzmu z tradycja bon. Jest to widoczne we wzajemnym przenikaniu się obyczajów i praktyk religijnych np. wieszanie flag modlitewnych, ceremonie palenia kadzideł, używanie bębnów oraz trąbek z kości, ofiarowanie rytualnych ciastek duchom, wróżenie, homeopatia, astrologia, malowanie tanek, czyli malowideł religijnych przestawiających bóstwa. Buddyzm tybetański jako jedyny używa młynków modlitewnych. W VII wieku zaczyna słabnąć wpływy bonu, który jednak istnieje do dziś i cały czas jest praktykowany przez uchodźców tybetańskich w Indiach i Nepalu. W XVII wieku władze w Tybecie objęli dalajlamowie i nastąpił okres harmonijnego połączenia religii i polityki, bowiem dalajlamowie byli duchowymi i politycznymi przywódcami narodu tybetańskiego. Fakt ten spowodował, że tybetańska tożsamość narodowa i religijna stały się nierozłączne. Buddyjski folklor i buddyjskie nauki określały zasady życia całego narodu - święta, uroczystości, pracę, obyczaje, obowiązki rodzinne oraz sprawy wagi państwowej. Dzisiejszy przywódca duchowy i polityczny narodu Tybetańskiego - Dzietsyn Dziambel Ngalang Losang Jeszie Tenzin Gjatso - Najczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości, 22 lutego 1940 roku został intronizowany jako Dalajlama XIV. Od 1959 roku przebywa na emigracji. Dzisiejszy buddyzm tybetański to cztery główne szkoły: • Ningma (Ningmapa, Stara Szkoła), • Kagyu (Kagyupa, Karma Kagyu) - na czele stoi Karmapa. Obecnie na skutek intryg rządu Chin istnieje dwóch konkurencyjnych Karmapów, przez co szkoła jest bliska rozłamu, • Sakja (Sakjapa), • Gelug (Gelugpa - szkoła "Żółtych Czapek") - na jej czele stoi Dalajlama. Piąta szkoła to: • Bon - tradycja o korzeniach przedbuddyjskich, formalnie nie mająca rodowodu w tradycjach zapoczątkowanych przez Buddę Siakjamuniego, ale dziś uznawana za jedną z tradycji buddyzmu tybetańskiego. Chińska okupacja Tybetu rozpoczęta w 1951 r. Tybetu uniemożliwiła Tybetańczykom swobodne praktykowanie religii. Od kilkudziesięciu lat są prześladowani, więzieni, maltretowani. Ale tragedia, która stała się ich udziałem jednocześnie uświadomiła Tybetańczykom, że dzięki buddyzmowi łatwiej jest znosić trudy życia codziennego oraz, jak wielką wartość stanowi dla nich buddyzm, jaka jest jego siła. Dzięki niezłomności tybetańskiego narodu i ogromnej chęci życia, kraje zachodnie mogły poznać i przyjąć buddyzm tybetański, a także włączyć się aktywnie w obronę praw Tybetańczyków i ratowanie ich dziedzictwa kulturowego i religijnego. Stał się też dla niektórych ludzi zachodu drogą poszukiwania innych wartości i innego życia. Sedno nauk Buddy poetycko wyraża wiersz Thubten Cziedryn, tybetańskiej mniszki buddyjskiej: "Porzuć złe uczynki, Postępuj szlachetnie, Opanuj swój umysł - Oto nauka Buddy"